عسل طبیعی
عسل شناسی

راهنمای کاربردی در برای شناخت عسل طبیعی ؛ سیر تا پیاز دنیای عسل

عسل طبیعی یک ماده شیرین و کاملا غلیظ است که توسط زنبورهای عسل از شهد گل گیاهان تهیه شده و تغییر شکل داده و بعد از آن داخل سلول های مومی کندو نگهداری می شود. در واقع عسل، مخلوطی از قند و ترکیبات دیگر است، از لحاظ کربوهیدرات باید استدلال کرد که عسل عمدتا از فروکتوز و گلوکز است و این باعث شده که شبیه به شربت باشد، اگر بخواهیم دقیق تر بگوییم تقریبا48 درصد فروکتوز،47 درصد گلوکز و 5 درصد ساکارز اقتباسی کربوهیدارت موجود در عسل عبارتند از مالتوز، پروپلین و سایر کربوهیدارت پیچیده

عسل طبیعی هم مانند تمام شیرین کننده های مغذی، عمدتا قند است و تنها شامل مقداری ویتامین و مواد معدنی است، این ماده شیرین خوراکی همچنین حاوی ترکیبات مختلفی است که محققین معتقدند در نقش آنتی اکسیدان ظاهر می شوند که کروسین، پینوبانکسین، ویتامین c  از مهم ترین آن ها هستند که با توجه به نوع عسل، مقدار آن ها متفاوت است.

عسل طبیعی چگونه درست می شود؟

زنبور عسل عضوی دارد به نام چینه دان که این چینه دان یک کارخانه شیمیایی کوچک است که شهد در آن جمع آوری می شود و در همین کارخانه کوچک یک سری عملیات خاص انجام می شود. برای مثال مقدار زیادی از ساکاروز شهد عسلی، به قندهای ساده تر گلوکز تغییر داده می شود و شهد عسلی را به عسل تبدیل می کند.

زنبورهای عسل در فصل بهار هنگامی که همه گلها شکوفه داده اند شهد آنها را جمع آوری می کنند. آنها با استفاده از زبان دراز و خرطوم مانندشان، گرده گلها را بیرون کشیده و آن را در شکم خود ذخیره می کنند سپس آن را به کندو حمل می کنند. در هنگام حمل به کندو، گرده در حدود نیم ساعت در داخل شکم می ماند و با انواع آنزیمها و پروتئینهای موجود در داخل شکم زنبور، ترکیب شده و به عسل تبدیل می شود. بعد از آن زنبورها عسل را داخل شانه های شش ضلعی موم اندود شده می ریزند و این کار را تا زمانی که شانه ها پر از عسل می شوند ادامه می دهند. برای آماده کردن عسل برای ذخیره ی طولانی مدت، زنبورها بالهایشان را بهم می زنند تا آب آن تبخیر شده و عسل غلیظ تر شود( گرده دارای 80 درصد آب و عسل دارای 18-14 درصد آب می باشد). بعد از انجام این کار زنبورها روی شانه را با موم می پوشانند و به سراغ شانه بعدی می روند. پس در واقع عسلی که ما می خوریم شهد انواع گلهاست که زنبورها آن را خورده و سپس قی کرده اند، آب آن تبخیر شده و خواص آن افزایش پیدا کرده است.لازم به ذکر است زنبورها در فصل زمستان برای ادامه ی حیات خود می بایست از عسلی که تولید کرده اند برای مصرف استفاده کنند که این باعث می شود زنبورداران مقداری از عسل را در کندو نگه دارند و از برداشت آن خود داری کنند.

عسل طبیعی در عهد باستان

عسل به عنوان یکی از قوی ترین محصولات موجود در زمین در زندگی انسان ها نقش تاریخی دارد و قرن هاست که توسط انسان ها مصرف می شود. انسان ها از دیرباز از عسل برای مصارف دارویی و خوراکی استفاده کرده اند به همین خاطر عسل در بعدهای مختلف اجتماعی، روحانی و اقتصادی ملل مختلف، نقش آفرینی کرده است.

برای مثال حکایت های به جا مانده در پرستشگاه ها و آرامگاه های مصر باستان حاکی از آن است که این ملت برای مصارف دارویی از عسل استفاده می کردند و با ترکیب کردن عسل، جو و گندم ماده ای درست می کردند که جایگزین مناسب الکل بود.

یونانیان هم تصور می کردند خدایان چون خوراک بهشتی می خورند فنا ناپذیر و ابدی گشته اند، آن ها ایمان داشتند عسل یکی از بهترین اجزای مهم این خوراک بهشتی است.

در ایران خودمان هم شواهد نشان می دهد ابوعلی سینا 1000 سال پیش در کتاب قانون، نسخه های درمانی زیادی بر پایه عسل و موم تجویز کرده است؛ همچنین به دلیل اهمیت عسل در مباحث دینی و فرهنگی سهم بالایی در سبد خانوار ایرانی ایفا می کند؛ مطالعات نشان می دهد در حال حاضر ایرانیان به نسبت نرم جهانی مصرف عسل بالایی دارند.

مصارف عسل طبیعی

عسل طبیعی برای مصارف و موارد متعددی مصرف می شود و بسته به نوع نیاز مصرف کننده؛ از انعطاف پذیری لازم برخوردار است اما به صورت کلی موارد زیر، بیشترین مصارف عسل طبیعی را در بین ملل مختلف به خود اختصاص داده است.

مصارف خوراکی

یکی از پر طرفدار ترین مواردی که موجب تمایل به مصرف عسل شده است  همین مورد است؛ از عسل به عنوان صبحانه و میان وعده ی مغذی یاد می شود که در تهیه معجون ها و شربت های مختلف استفاده می شود. به عنوان شیرین کننده ی قوی استفاده می شود و مهم تر از همه، یکی از پر کاربرد ترین موادی است که در صنایع غذایی مورد استفاده قرار گرفته است. تهیه مربا، مارمالاد، بستنی و… از مهم ترین کاربردهای عسل در صنایع غذایی است.

مصارف دارویی

از دیرباز عسل به عنوان یکی از قوی ترین و خوشمزه ترین داروها شناخته شده و توسط اطبای سنتی و حتی مدرن تجویز شده است؛ عسل طبیعی در درمان بیماری های مختلفی مانند سرطان؛ رفلاکس معده؛ سینوزیت، بیماری های قلبی و… تاثیر بالایی دارد. در تایید این بحث همین بس که بقراط پدر پزشکی و و بنیانگذار طب یونان 2500 سال پیش در مورد عسل چنین گفته است:

هر دارویی از مواد غذایی درست می شود و متعاقب آن هر غذایی نیز جانشین دارو می گردد؛ عسل پاسخگوی این دو شرط است.

عسل به عنوان هدیه

یکی از مصارف جانبی و ارزشمندی که عسل می تواند داشته باشد این است که از عسل به عنوان هدیه استفاده شود. عسل طبیعی به دلیل ارزش مادی و معنوی که دارد، گزینه مناسبی برای هدیه است. به همین خاطر کسانی که می خواهند هدیه متفاوت و متمایزی ارائه دهند معمولا از عسل استفاده می کنند. همچنین امروزه سازمان و کسب وکارهای متعدد برای  توسعه ارتباطات و روابط خود، اقدام به اهدای هدیه سازمانی می کنند به همین خاطر استفاده از عسل به عنوان هدیه بین فردی و سازمانی هم، یکی از مصارف مرسوم و معمول آن است.

 

سخن بزرگان درباره عسل طبیعی

بزرگان در مورد عسل چه می گویند؟

عسل در ادبیات پزشکی؛ دینی و اجتماعی جایگاه ارزنده و مقبولی دارد؛ به طوری که بزرگان حوزه های مختلف، لب به ثنای عسل گشوده اند؛ این تعریف و تمجید ها نشان می دهد که این ماده ی شفا بخش جایگاهی ارزشمند و حیاتی در زندگی بشر دارد که در ادامه، چندین مورد آن را می توانید مطالعه کنید.

حضرت مسیح در این مورد می فرماید: عسل غذایی آسمانی و مقدس است و شفای هردردی را می توان در آن پیدا کرد، به همین خاطر قبل از آن که عسل غذای مقوی و کاملی باشد یک شفا دهنده ی بی منت است.

زرتشت هم اولین ماده غذایی و درمانی که به  زرتشتیان توصیه کرده که برای مداوی امراض و ضعف جنسی به آن متمسک شوند، عسل است.

هومر متفکر یونانی در سرودهای خود به اهمیت آن اشاره کرده و حتی قوانینی برای پرورش عسل و استفاده از آن ذکر کرده است.

فیثاغورس هم در آثار پژشکی خود به اهمیت عسل و قدرت شفا بخشی آن اشاره کرده؛ گزارشات حاکی از آن است که گیاهان و عسل طبیعی جزو لاینفک سبد غذایی فیثاغورس و نزدیکان وی بوده است.

قرآن کتاب مقدس مسلمانان هم به صراحت می گوید: خوردن عسل برای مردم شفای دردهاست و پیامبر اکرم هم در تایید این آیه قرآن می فرماید: هیچ مریضی، به مانند نوشیدن عسل شفا پیدا نمی کند.

چرا باید عسل طبیعی مصرف کنیم ؟

جواب ساده این سوال این است که چون می خواهیم زنده بمانیم و سالم زندگی کنیم، شاید برایتان مهم نباشد ولی باید بدانید بنابر گزارشات وزارت کشاورزی روسیه سال 2035 نسل زنبورهای عسل به خاطر تغییرات زیست محیطی، استفاده از سموم شیمایی توسط انسان ها؛ افزودنی های غیر مجاز در غذای زنبورها و…منقرض می شود. ما انسان ها به خاطر رفتارهای حریصانه در حال نابودسازی زنبورهای جهان هستیم، این مسئله تهدید جدی برای حیات انسان است.

موریس مترلینگ در مورد عسل و زنبورهای عسل می گوید: همین امروز اگر زنبورهای عسل از بین بروند هزاران نوع گیاه از بین خواهند رفت و از کجا معلوم تمدن از بین نرود.

همانطورکه در مقاله ی “کاربرد عسل در صنایع غذایی” اشاره شد، به صورت مستقیم و غیرمستقیم، 2500  نوع ماده ی غذایی برای درست شدن عسل و فراورده های عسل ایفای نقش می کنند و اگر روزی از بین بروند قفسه های فروشگاه ها خالی می شوند.

از سوی دیگر عسل، ششمین ماده  غذایی پر تقلب دنیاست. گزارش ها حاکی از آن است که حجم تولید عسل تقلبی بالاست و مصرف آن برای سلامتی به شدت خطرناک است. شاید بد نباشد بدانید که تنها در 5 فقره مقامات قضایی و بهداشتی توانسته اند 47 تن عسل تقلبی کشف و ضبط کنند. این مسئله باعث تلخ کامی بازار عسل شده و انگیزه ی زنبورداران متعهد را برای تولید عسل طبیعی خراب کرده است درنتیجه تشخیص و پیدا کردن عسل طبیعی در بازار سخت شده است. به همین خاطر استفاده از عسل طبیعی علاوه بر تضمین سلامت مصرف کننده و برخورداری از مزایای آن به حفظ  محیط زیست و حمایت از زنبورداران کمک می کند.

انواع عسل طیعی

انواع عسل طبیعی

زنبورها از شیره ی گلها و گیاهان اطراف کندو برای ساخت عسل استفاده می کنند. با توجه به این نکته، بسته به گیاهان منطقه ی اطراف کندو، عسل می تواند خواص و ویژگی های به خصوصی پیدا کند. از سوی دیگر متناسب با نوع رویکرد دسته بندی عسل می تواند متفاوت باشد، برای مثال دسته بندی اگر مبتنی بر فصل باشد ما دو نوع عسل داریم : عسل بهاره و عسل پاییزه، اما اگر متناسب با منبع شهد گل باشد به دو نوع تک گل و چند گل تقسیم می شوند، اما در حالت عمومی با توجه به گلی که زنبور از آن شهد چیده، نوع عسل را می توان تشخیص داد. در جدول زیر می توانید انواع عسل را مشاهده کنید. در آینده به صورت مجزا به انواع عسل می پردازیم.

عسل آویشنعسل اقاقیاعسل گونعسل کتیرا
عسل کنارعسل چهل گیاهعسل مرکباتعسل شوید
عسل رازیانهعسل سیاهدانهعسل گشنیزعسل مریم گلی
عسل وحشیعسل سیبعسل شاه بلوطعسل کلزا
عسل گل گندمعسل گونعسل بابونهعسل شبدر
عسل اکلیل کوهیعسل اکالیپتوسعسل تمشکعسل سنبل
عسل گل پنبهعسل قاصدکعسل هویجعسل خارشتر

 

هر کدام از این نوع عسل ها بسته به نوع گیاه، درصد ساکاروز متفاوتی دارند و از لحاظ دارویی هم، خواص آن ها می تواند متفاوت باشد.

فرآورده های عسل طبیعی

عده ای معتقد هستند عسل طبیعی کم ترین محصولی است که توسط زنبور عسل تولید می شود و سایر فرآورده های آن به مراتب مفید تر و سودمندتر از عسل طبیعی هستند.

ژل رویال؛ گرده ی گل، بره موم، موم و نیش زنبورعسل از مهم ترین فراورده هایی هستند که به خودی خود محصولی کامل و ارزشمند هستند. این محصولات هرکدام به تنهایی دارای خواص و مزایای ویژه ای هستند که برای بیماران؛ ورزشکاران و … می تواند انتخابی مناسب و ارزشمندی باشد. هر کدام از این فرآورده ها با توجه به نوع ترکیبات و ویژگی هایی که دارند شرایط نگه داری و تولید آن ها متفاوت است برای مثال ژل رویال باید در دمای یخچال و در مجاورت یخ بسته بندی و ارسال گردد.

 

اشنایی با فراورده های زنبورعسل

علائم طبیعی بودن عسل

تشخیص طبیعی بودن عسل یکی از سخت ترین کارهایی است که نیاز به دقت  فراوانی دارد این مسئله باعث شده تقلب کردن در عسل راحت و تولید عسل تقلبی راحت باشد. به همین خاطر تشخیص عسل طبیعی سخت و نیازمند تجربه و دانش عملی است ولی بنا به دیدگاه متخصصین، مهم ترین و بهترین راه اثبات طبیعی بودن عسل، به وسیله ی آزمایشگاه های مورد تایید تست عسل است و بهتر است که مشتری دسترسی مستقیمی به برگه  آزمایش داشته باشد. به همین خاطر ما در هنگی بی، همراه محصول، برگه ی آزمایش محصول را ارسال می کنیم. علاوه بر این مورد، خرید مستقیم و بدون واسطه از زنبوردار، اخد مشاوره ی حرفه ای قبل از خرید عسل وهمچنین نوع بسته بندی هم می تواند کمک کند.

در تصویر زیر برگه آزمایش یکی از محصولات هنگی بی را می توانید مشاهده کنید که دارای مهر تایید از آزمایشگاه های جهاد کشاورزی است و دارای خلوص 99 درصد است. همانطور که در این تصویر می بینید عسل تولید شده توسط آقای شریفی دارای ساکارز هشتاد و چهار صدم درصد است و تمامی مواردی که در آزمایشگاه تست شده؛ مهر تایید را بر اساس پارامترهای بهداشتی و علمی اخذ کرده اند.

همچنین روش ها و تکنیک های متعدد زیادی وجود دارد که می توانید با آگاهی از آن ها از خرید خود اطمینان حاصل کنید. در واقع راهنمای جامع تشخیص عسل خالص، به همین منظور تهیه شده است.

تفاوت عسل ارگانیک  و طبیعی

اُرگانیک اصطلاحی است که برای توصیف روش پرورش یا تولید محصول بکار برده میشود. عسل طبیعی می تواند براساس آئین نامه ی وزارت کشاورزی، هم ارگانیک و هم غیر ارگانیک محسوب شود. در عسل ارگانیک موارد زیر رعایت شده است:

اولا این که در خاک و محیطی تولید شده که فاقد هرگونه مواد شیمیایی بوده و حتی خاک آن نیز عاری از سموم شیمیایی بوده است.

دوما برای تقویت و تولید بیشتر، از شربت های تقویتی؛ آفت کش ها و موارد شیمیایی استفاده نشده، یعنی در آن  اصلاح و تصرفی صورت نگرفته است.

سوما محل نگهداری زنبورها باید در کوهستان باشد و یا جایی باشد که به دور از سمپاشی و مزارع بوده و عسل تولیدی فاقد هر نوع مکمل و سم باشد. اصولا فاصله قانونی 5  کیلومتر است یعنی زنبورستان باید این حد فاصله را از باغ ها و دشت هایی که امکان سمپاشی در آن وجود دارد را رعایت کند.

این موارد و موارد متعدد دیگر از خصیصه ها و ویژگی های عسل ارگانیک است. در هنگی بی تلاش می شود عسل های تولید شده توسط زنبورداران، به ویژگی ها و استاندارهای عسل ارگانیک نزدیک باشند.

 

قیمت عسل طبیعی

 

قیمت عسل طبیعی

یکی از مهم ترین شاخصه ها و علائم عسل طبیعی، قیمت آن است که در واقع سیگنال مهمی می باشد که می تواند کیفیت عسل را در  نگاه اول مورد ارزیابی قرار دهد. قیمت عسل طبیعی در ایران تابع عوامل و موارد متعددی است اما اگر بخواهیم به صورت کلی، قیمت عسل طبیعی را مورد ارزیابی قرار دهیم باید بدانیم که مواردی مانند حجم تولید عسل توسط زنبوردار، درجه ی کیفی عسل، هزینه ی آزمایشگاه، بسته بندی و امکانات جانبی (مانند قاشق عسل خوری) و… در قیمت نهایی عسل تاثیر گذار است، به بیان دیگر هرچقدر زنبوردار به کیفیت عسل اهمیت دهد، در کار خود صداقت داشته باشد و ازمواد تشویقی برای تولید عسل استفاده نکند، طبیعتا حجم تولید کمتری دارد ولی کیفیت آن بسیار بالا است، از سوی دیگر قرار دادن محصول در بسته بندی شیشه ای و قاشق عسل خوری چوبی به دلیل موارد بهداشتی نیز بر روی قیمت عسل تاثیر گذار می باشد.

سخن نهایی

عسل طبیعی یکی از بهترین نعمت های الهی است که از دوران باستان تاکنون مورد توجه مردم بوده است، در این مقاله تلاش شده به صورت جامع به نکات اساسی در پیرامون عسل طبیعی پرداخته شود. در نظر داریم به صورت تخصصی تر به هر کدام از این بخش ها بپردازیم اگر بازهم در این رابطه سوال یا دغدغه ای دارید در کامنت از ما بپرسید تا ما برای آن جواب مناسبی پیدا کنیم.

ارسال پاسخ